ks. Tadeusz Słobodziński

3 Duszpasterstwo sportu

 

Duszpasterstwo to zorganizowana i zaplanowana działalność zbawcza Kościoła przez przepowiadanie słowa Bożego, działalność liturgiczną, posługę pasterską oraz świadectwo życia chrześcijańskiego. Pojęcie „duszpasterstwo” pochodzi od biblijnego obrazu pasterza i owczarni, który symbolizuje postawę Chrystusa wobec uczniów i Kościoła (zob. J 10, 1-16). Źródłem duszpasterstwa jest wewnętrzne życie Trójcy Świętej. Celem zaś jest prowadzenie ludzi żyjących w różnych środowiskach, warunkach społecznych, kulturalnych i materialnych do spotkania z Bogiem w wyznawanej wierze, praktykowanej miłości i w oczekiwanej nadziei na uczestnictwo w życiu Bożym w wieczności[1].

Głównym podmiotem duszpasterstwa jest Jezus Chrystus, jako Zbawiciel wszystkich ludzi. Duch Święty także jest podmiotem duszpasterstwa, ponieważ działa w Kościele i do Niego należy uświęcenie człowieka. Obok tych Osób Bożych podmiotem duszpasterstwa w Kościele są wszyscy członkowie Kościoła i jego instytucje. Biskup jest podmiotem duszpasterstwa w Kościele partykularnym, który realizuje swoją posługę przez nauczanie, uświęcanie i pasterzowanie ludowi Bożemu. Jest również inspiratorem i koordynatorem wszystkich działań zbawczych, realizowanych pod jego opieką przez kapłanów, diakonów, osoby konsekrowane i katolików świeckich.

Głównym środowiskiem posługi duszpasterskiej prezbiterów i diakonów jest parafia. Troskę pasterską o nią powierza biskup proboszczowi jako jej właściwemu pasterzowi (KPK, kan. 519), aby głosił słowo Boże, udzielał sakramentów, organizował kult Boży, był duchowym przewodnikiem wiernych oraz odpowiedzialne administrował parafią. Zadaniem zaś wikariuszy jest wspomaganie proboszcza w wypełnianiu jego obowiązków duszpasterskich w parafii.

Duszpasterska aktywność Kościoła, przez którą realizuje się dzieło zbawienia obejmuje trzy zasadnicze elementy środowiskowe: parafialne, rodzinne i indywidualne. Duszpasterstwo parafialne jest właśnie miejscem działania rożnych wspólnot mniejszych, ruchów i stowarzyszeń, które powstają z potrzeby odnowienia i zdynamizowania duszpasterstwa parafialnego. Zachodzące bowiem współczesne procesy społeczne domagają się licznych i konkretnych inicjatyw duszpasterskich zarówno ze strony duszpasterzy, jak i osób świeckich[2]. Z tego też powodu powstają różne specjalizacje duszpasterskie ze względu na wiek, wykształcenie, zawód, środowisko. Im wszystkim należy się troskliwa opieka duszpasterska w myśl nauki Soboru Watykańskiego II, że „specjalną troską należy otoczyć tych wiernych, którzy ze względu na warunki życia nie mogą dostatecznie korzystać ze wspólnej i zwykłej opieki duszpasterskiej proboszczów lub w ogóle są jej pozbawieni” (DB 18).

Duszpasterska troska o wiernych, którzy nie mogą korzystać z duszpasterstwa zwyczajnego jest ważnym zadaniem konferencji biskupów w kraju, biskupów w diecezji i kapłanów w parafii. Jest to duszpasterstwo nadzwyczajne, w ramach którego znajduje się duszpasterstwo specjalne i specjalistyczne. W teologii pastoralnej nie ma jednomyślności co do podziału duszpasterstwa specjalnego. Przyjmujemy tutaj podział zgodnie ze współczesną literaturą przedmiotu na duszpasterstwo kategorialne, sytuacyjne i organizowane. To właśnie w duszpasterstwie kategorialnym mieści się między innymi duszpasterstwo sportu[3].

Duszpasterstwo sportu to działalność zbawcza Kościoła, który przez sport inicjuje i rozwija inicjatywy zmierzające do zaktualizowania dzieła zbawienia Chrystusa w teraźniejszości. Jego celem jest wskazywanie konkretnych sposobów działania, „mających prowadzić człowieka do wspólnoty z Bogiem i ludźmi poprzez właściwe wykorzystanie sportu i wychowania fizycznego, opierając się na ocenie i interpretacji kultury fizycznej, dokonanej w świetle Ewangelii i nauczania Kościoła”[4].

W ramach duszpasterstwa sportu ze względu na przedmiot wyróżnia się duszpasterstwo sportowe, w którym sport wykorzystuje się jako metodę integralnego wychowania i formacji religijno-moralnej dzieci i młodzieży oraz na duszpasterstwo sportowców, którzy uprawiają sport wyczynowo i zawodowo jak również rekreacyjnie, zdrowotnie oraz relaksacyjnie[5]. Do form duszpasterstwa sportu należy organizowanie rekolekcji i dni skupienia dla sportowców, działaczy sportowych, kapelanów sportowców. Duszpasterstwo to także organizuje ogólnopolski opłatek sportowców, spotkanie rodziny sportowej we wtorek po Wielkanocy, Międzynarodową Parafiadę dzieci i młodzieży, ogólnopolską pielgrzymkę na Jasną Górę oraz sympozja naukowe. W ramach duszpasterstwa sportu organizowane są różnego rodzaju spotkania szkoleniowe i formacyjne, obozy sportowe dla dzieci i młodzieży zwłaszcza z rodzin biednych i zaniedbanych pod względem wychowawczym[6].

Szczególną i skuteczną formą duszpasterstwa sportu są katolickie stowarzyszenia sportowe. W okresie powojennym w Polsce w latach 1945-1989 nie było żadnej możliwości powoływania do istnienia takich stowarzyszeń. Dopiero po roku 1989, w nowych warunkach społeczno-politycznych, zmianie stosunku państwa do Kościoła oraz dostrzeżenia przez Episkopat Polski wagi duszpasterstwa sportu, zaistniały okoliczności dla powstawania katolickich stowarzyszeń o charakterze sportowym. W wyniku prac przygotowawczych, 17 października 1991 roku w siedzibie Sekretariatu Episkopatu Polski w Warszawie, odbył się Zjazd Konstytucyjny, na którym przyjęto Akt Założycielski i Statut Katolickiego Stowarzyszenia Sportowego RP. Wybrano również władze Kapituły Generalnej oraz uchwalono zasady powoływania i działania Parafialnych Klubów Sportowych. Natomiast 16 czerwca 1992 roku Katolickie Stowarzyszenie Sportowe Rzeczpospolitej Polskiej i Salezjańska Organizacja Sportowa Rzeczpospolitej Polskiej zostały zarejestrowane w Urzędzie Kultury Fizycznej i Turystyki w Warszawie, a w 1993 roku Stowarzyszenie „Parafiada”. Warto również zauważyć, że Katolickie Stowarzyszenie Sportowe Rzeczpospolitej Polskiej na 56 Kongresie w Lucernie zostało przyjęte 17 kwietnia 1993 roku w poczet członków Międzynarodowej Federacji Katolickiego Wychowania Fizycznego i Sportu (FICEP-Federation Internationale Catholique d'Education Physique et Sportive)[7].

Wyżej wymienione trzy sportowe stowarzyszenia katolickie są wyrazem aktywnego i żywego duszpasterstwa sportu w Polsce. Katolickie Stowarzyszenie Sportowe Rzeczpospolitej Polskiej i Parafialne Kluby Sportowe podejmując swoją działalność w parafiach pragną wychowywać dzieci i młodzież przez sport, kulturę fizyczną i turystykę oraz odnowić i ożywić duszpasterstwo parafialne.

Sport nie jest celem duszpasterstwa, jednakże daje jako rodzaj działania duże możliwości ewangelizacyjne i wychowawcze, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży. Duszpasterstwo sportu wprowadza w życie sportowe wartości ewangeliczne i chrześcijańskie. Dostrzega wychowawcze walory sportu oraz wyznacza kierunki działań związanych ze sportem i wychowaniem fizycznym w duszpasterstwie parafialnym. W realizację tych celów duszpasterstwa sportu wpisała się działalność Parafialnego Klubu Sportowego MARKUS w Łodzi.

 

 

[1] R. Kamiński, W. Przygoda, Duszpasterstwo, w: Leksykon Teologii Pastoralnej, red. W. Przygoda, R. Kamiński, M. Fijałkowski, Lublin 2006, s. 201.

[2] Z. Pawlak, Duszpasterstwo, w: Katolicyzm A-Z, red. Z. Pawlak, Poznań 1982, s. 84-86.

[3] R. Kamiński, Wprowadzenie, w: Duszpasterstwo specjalne, red. R. Kamiński i B. Drożdż, Lublin 1998, s. 16.

[4] Zob. Iwanek, Duszpasterstwo sportu, s. 334.

[5] Zob. E. Pleń, Sportowe duszpasterstwo, w: Leksykon Teologii Pastoralnej, red. W. Przygoda, .R. Kamiński, M. Fijałkowski, Lublin 2006, s. 813.

[6] Zob. Tamże.

[7] Zob. Iwanek, Duszpasterstwo sportu, s. 341-343.

PARAFIA ŚWIĘTEGO KRZYSZTOFA W TUSZYNIE LESIE

UL. 3 MAJA 18, 95-080 TUSZYN, TEL. 797 591 762